Граѓаните кои ја достигнале законската старосна граница за пензионирање, но немаат доволно години работен стаж за да остварат право на старосна пензија, ќе добијат можност да откупат најмногу 24 месеци стаж. На овој начин, лицата на кои им недостигаат до две години ќе можат да го исполнат минималниот услов од 15 години пензиски стаж потребен за стекнување право на пензија.
Предвидената мерка ќе се однесува на лица кои повеќе немаат својство на осигуреници, ја достигнале потребната возраст за пензионирање и имаат најмалку 13 години остварен работен стаж. Тоа значи дека можноста ќе ја имаат жените со наполнети 62 години и мажите со наполнети 64 години, под услов да им недостигаат најмногу две години до потребниот минимум од 15 години стаж.
Практично, граѓанин кој има 13 години стаж би можел да откупи најмногу уште 24 месеци, додека лице со 14 години стаж би можело да плати придонеси за уште 12 месеци. Доколку недостигаат само неколку месеци до исполнување на условот, би се плаќало само за периодот што е потребен за да се достигнат 15 години.
„Максимумот е 24 месеци до 15 години, односно минимум треба да имаат 13 години стаж. Ќе можат да го откупат својот стаж, односно да платат за истиот“, се наведува во образложението на решението, кое сè уште е во владина процедура.
Тоа значи дека мерката не предвидува неограничено докупување години работен стаж, туку е наменета конкретно за граѓаните кои веќе се блиску до исполнување на минималниот услов за старосна пензија, но поради различни причини останале без доволно години стаж.
Според најавеното решение, придонесите за периодот што ќе се откупува ќе се пресметуваат на основица која ќе изнесува 50 проценти од просечната плата остварена во претходната година. Врз таа основица ќе се пресметуваат соодветните придонеси за секој месец што лицето сака да го докупи.
За граѓаните кои би го искористиле ова право во текот на 2026 година, како основа за пресметка би се земала просечната плата од 2025 година. Поточно, пресметката би се вршела на половина од износот на просечната плата, а потоа за секој месец што недостига би требало да бидат уплатени предвидените придонеси.
Доколку се земе предвид дека просечната плата минатата година изнесувала нешто повеќе од 45.000 денари, придонесите за пензиско осигурување би изнесувале околу 12.800 денари месечно доколку се пресметуваат на целата сума. Со оглед на тоа што предвидената основица за откуп ќе биде 50 проценти од просечната плата, износот би бил околу 6.400 денари за еден месец стаж, односно нешто над 100 евра.
Според оваа ориентативна пресметка, откупот на една цела година стаж, односно 12 месеци, би чинел околу 76.800 денари или приближно 1.200 евра. За максимално дозволените 24 месеци, сумата би достигнала околу 153.600 денари, односно приближно 2.500 евра.
Конечниот износ, сепак, ќе зависи од правилата што ќе бидат утврдени со решението, како и од просечната плата која ќе се користи како основа за пресметка во годината кога граѓанинот ќе го остварува правото.
Новата можност е особено значајна за граѓаните кои ја исполниле старосната граница за пензионирање, но поради прекини во работниот однос, периоди на невработеност или други околности останале со 13 или 14 години пензиски стаж. Според постојните услови, тие не можат да остварат старосна пензија бидејќи не го исполнуваат минималниот услов од 15 години стаж.
Со предложеното решение, наместо неисполнувањето на неколку месеци или една до две години стаж целосно да ги спречи да стекнат право на пензија, тие би добиле можност со сопствена уплата на придонесите да го дополнат периодот што им недостига.
Сепак, решението сè уште е во владина процедура, што значи дека конечните услови, начинот на поднесување барање, постапката за уплата и останатите детали треба дополнително да бидат утврдени пред мерката да почне да се применува.